Maagproblemen bij paarden: waarom je kritisch mag zijn op maagscopieën en omeprazol

Je vermoedt dat je paard maagproblemen heeft. Laat je dan direct een maagscopie uitvoeren? En als er maagzweren worden gevonden, is een kuur omeprazol dan automatisch de beste oplossing?

Het zijn vragen die ik regelmatig krijg. En mijn antwoord is misschien net even anders dan je gewend bent.

Want hoewel ik heel goed begrijp dat je wilt weten wat er in de maag van je paard gebeurt, ben ik vanuit mijn natuurgeneeskundige achtergrond behoorlijk kritisch op het uitvoeren van maagscopieën. Zeker wanneer het onderzoek voornamelijk wordt gedaan om maagproblemen uit te sluiten.

Ook over het gebruik van maagzuurremmers zoals omeprazol heb ik een uitgesproken visie.

Niet omdat ik tegen reguliere diergeneeskunde of medicatie ben, maar wel omdat ik vind dat we bij maagproblemen veel verder moeten kijken dan alleen het maagzuur en de eventuele beschadigingen die we met een camera kunnen zien.

Want waarom raakt een paardenmaag eigenlijk uit balans? En wat heeft die maag nodig om weer gezond te kunnen functioneren?

Dat zijn voor mij minstens zo belangrijke vragen. En die worden niet gesteld op de kliniek.

In dit artikel neem ik je mee in mijn natuurgeneeskundige kijk op maagproblemen, maagscopieën en omeprazol. En leg ik uit waarom ik bij paarden met subtiele maagklachten vaak voor een andere eerste aanpak kies.

Om mijn visie te begrijpen, moeten we eerst kijken naar iets bijzonders aan het spijsverteringsstelsel van paarden.

Paarden zijn van nature ingesteld op het vrijwel voortdurend opnemen van kleine hoeveelheden vezelrijk voedsel. In een natuurlijke leefomgeving besteden paarden een groot deel van de dag aan het zoeken naar en eten van grassen, kruiden en andere planten.

Hun spijsverteringsstelsel is daarop aangepast.

Zo heeft een paard in verhouding tot het lichaamsgewicht een relatief kleine maag en produceert die maag voortdurend maagzuur. En dat laatste is belangrijk.

De maag van een paard blijft maagzuur produceren, ook wanneer er geen voedsel binnenkomt. Dat is een groot verschil met onze menselijke beleving van eten. Veel mensen eten drie maaltijden per dag, maar voor een paard zijn langdurige eetpauzes fysiologisch veel minder passend.

Tijdens het kauwen produceert een paard bovendien grote hoeveelheden speeksel. Dit speeksel bevat onder andere bicarbonaat, dat helpt om maagzuur te bufferen. Wanneer een paard regelmatig ruwvoer opneemt, gebeurt er dus iets belangrijks:

- Het kauwen stimuleert de speekselproductie.

- Het speeksel helpt de zuurgraad te bufferen.

- Het opgenomen ruwvoer vormt een vezelrijke massa in de maag.

- Die massa helpt te voorkomen dat zure maaginhoud gemakkelijk in contact komt met kwetsbare delen van de maagwand.

Maar wat gebeurt er wanneer een paard urenlang niet kan eten?

De speekselproductie neemt sterk af, terwijl de maagzuurproductie doorgaat en daardoor verandert de omgeving in de maag.

En juist bij paarden die al gevoelig zijn voor maagproblemen, vind ik dat iets om heel serieus te nemen.

2. Waarom ik kritisch ben op een maagscopie

Laat ik vooropstellen dat ik heel goed begrijp waarom eigenaren, met de kennis die ze op dat moment hebben, kiezen voor een maagscopie. Je paard vertoont bepaalde klachten, je vermoedt dat de maag een rol speelt en je wilt weten wat er aan de hand is.

Misschien loopt je paard al maanden rond met vage verschijnselen, reageert het gevoelig tijdens het aansingelen of is het gedrag veranderd. Dan kan het heel prettig voelen om daadwerkelijk in de maag te kunnen kijken.

Maar dat betekent voor mij nog niet dat het bij ieder vermoeden van maagproblemen automatisch de beste eerste stap is.

Het verplichte vasten vooraf

Om de maagwand goed te kunnen bekijken, moet de maag tijdens het onderzoek grotendeels leeg zijn. Daarom moet een paard voorafgaand aan een maagscopie doorgaans ongeveer 12 tot 16 uur nuchter blijven. Afhankelijk van het onderzoeksprotocol kan deze periode afwijken.

En daar zit voor mij een belangrijk bezwaar...

We weten namelijk dat langdurige eetpauzes bij paarden een risicofactor kunnen vormen voor maagproblemen.

De maag blijft zuur produceren, terwijl de bufferende werking van speeksel en voedsel grotendeels wegvalt. JUIST bij een paard waarvan je vermoedt dat de maagwand geïrriteerd of beschadigd is, voelt het voor mij tegenstrijdig om eerst zo'n lange periode zonder ruwvoer in te lassen.

Natuurlijk is dat vasten noodzakelijk om het onderzoek goed uit te kunnen voeren. Zonder lege maag kan de dierenarts belangrijke delen van de maagwand missen, maar het betekent wel dat het onderzoek een voorbereiding vraagt die vanuit de normale maagfysiologie niet ideaal is en voor een maag met problemen op z'n zacht gezegd problematisch.

Daarbij komt dat paarden het vasten meestal als stressvol ervaren. En als het paard vervolgens ook nog naar een kliniek moet worden vervoerd, kan daar nog eens extra spanning bovenop komen.

En laat stress nu juist een belangrijke risicofactor zijn bij het ontstaan en in stand houden van maagproblemen. Stress kan onder andere de maagmotiliteit en de beschermende functies van het maagslijmvlies beïnvloeden.

Je brengt een paard waarbij je maagproblemen vermoedt dus mogelijk in een situatie die juist extra belastend is voor die toch al gevoelige maag.

Voor mij is dat voldoende reden om vooraf kritisch af te wegen hoeveel het onderzoek daadwerkelijk gaat toevoegen.

3. Verschillende plekken van maagzweren

Wat veel paardeneigenaren niet weten, is dat maagzweren kunnen voorkoen in het bovenste en onderste gedeelte van de maag en deze vaak op een heel andere manier ontstaan.

Maagzweren in het bovenste, klierarme gedeelte (ESGD)

Dit gedeelte van de maag beschikt nauwelijks over bescherming tegen maagzuur. Dat is normaal gesproken ook niet nodig, omdat de meest zure maaginhoud zich vooral in het onderste deel bevindt.

Maar bij paarden kan het behoorlijk misgaan wanneer het voer- en bewegingsmanagement niet goed aansluit bij hun natuurlijke behoeften. Denk bijvoorbeeld aan lange periodes (+2u) zonder ruwvoer, grote hoeveelheden zetmeelrijk krachtvoer of intensieve beweging op een lege maag.

Doordat de maag voortdurend zuur produceert, kan het kwetsbare bovenste gedeelte bij een lege maag gemakkelijker aan die zure inhoud worden blootgesteld. Vooral tijdens beweging kan maagzuur vanuit het onderste deel omhoog komen en tegen de maagwand aan klotsen. Zo kunnen beschadigingen en uiteindelijk maagzweren ontstaan. Bij maagzweren in dit gedeelte speelt het voer- en managementbeleid dan ook vaak een heel belangrijke rol.

Dat is iets waar ik kritisch naar kijk. Want als een paard door lange eetpauzes of ongeschikte voeding maagzweren heeft ontwikkeld, vind ik het ontzettend belangrijk om juist die omstandigheden te veranderen. Anders blijft de oorzaak mogelijk aanwezig, ook wanneer de maagwand met medicatie tijdelijk geneest.

Overigens kunnen ook andere factoren, zoals een vertraagde maaglediging, een rol spelen.

Maagzweren in het onderste, klierrijke gedeelte (EGGD)

In het onderste gedeelte van de maag ligt het verhaal anders.

Hier is het van nature ontzettend zuur. De pH ligt er doorgaans tussen de 1 en 3.

Dit gedeelte van de maag is daar in principe op voorbereid. Het beschikt namelijk over een beschermende slijmlaag, bicarbonaatsecretie en andere mechanismen die voorkomen dat het maagzuur de maagwand beschadigt.

Wanneer er in dit gebied maagzweren ontstaan, ligt het probleem daarom vaak bij een verstoring van deze natuurlijke bescherming en dat is vanuit natuurgeneeskundig perspectief ontzettend interessant.

Want dan gaat het niet uitsluitend om de aanwezigheid van maagzuur, maar vooral om de vraag waarom de maagwand daar onvoldoende tegen beschermd is. Chronische stress kan hierin een belangrijke rol spelen. Stress kan onder andere invloed hebben op de doorbloeding, maagmotiliteit en processen die betrokken zijn bij de bescherming en het herstel van het maagslijmvlies.

Ook bij jonge paarden kunnen al maagbeschadigingen ontstaan. Rond het spenen verandert er vaak ontzettend veel tegelijk: de voeding, de sociale omgeving, het contact met de moeder en soms zelfs de huisvesting.

Dat zijn ingrijpende veranderingen, zeker wanneer het spenen abrupt verloopt. Ik vind het daarom belangrijk om bij paarden met vermoedelijke maagproblemen ook aandacht te besteden aan hun vroege levensgeschiedenis.

Wat deze maagzweren extra lastig maakt, is dat ze doorgaans minder voorspelbaar reageren op uitsluitend maagzuurremming. De maagzuurproductie verminderen kan het beschadigde weefsel helpen herstellen, maar daarmee is de oorspronkelijke verstoring van de beschermende mechanismen nog niet noodzakelijk opgelost.

Bovendien kan een vicieuze cirkel ontstaan: een paard ervaart stress, de bescherming van het maagslijmvlies kan daaronder lijden en er ontstaan of verergeren maagproblemen. Die maagproblemen kunnen vervolgens weer pijn, ongemak en aanvullende stress veroorzaken.

Ondertussen blijft de maagwand blootgesteld aan de van nature zure omgeving.

En zolang die beschermende functies onvoldoende herstellen, kan het lastig zijn om de problemen blijvend onder controle te krijgen en dat is precies waarom ik zo'n groot voorstander ben van verder kijken dan alleen maagzuur.

Bij maagzweren in het bovenste gedeelte wil ik vooral kritisch kijken naar de ruwvoervoorziening, het rantsoen en het bewegingsmanagement.

Bij maagzweren in het onderste gedeelte wil ik daarnaast extra aandacht besteden aan de bescherming van het maagslijmvlies, mogelijke chronische stressfactoren en de omstandigheden die het natuurlijke herstel beïnvloeden.

Want hoewel beide aandoeningen onder de verzamelnaam maagzweren vallen, hebben ze niet dezelfde ontstaansmechanismen en vragen ze dus ook om een verschillende aanpak. Hier houden wet tijdens onze begeleiding in het EquiBoost traject uiteraard rekening mee!

4. Wat vertelt een maagscopie je eigenlijk?

Tijdens een gastroscopie beoordeelt de dierenarts de maagwand met behulp van een camera. Daarbij is het belangrijk dat alle relevante gebieden zorgvuldig worden bekeken, waaronder de pylorus, het gebied rondom de uitgang van de maag.

Door de anatomie van de maag, slijmvliesplooien, eventueel achtergebleven maaginhoud en de technische uitvoering kunnen bepaalde gebieden lastiger te beoordelen zijn.

Worden er duidelijke maagzweren gevonden? Dan heb je een concrete diagnose.

Maar worden er geen maagzweren gezien, dan betekent dat niet automatisch dat iedere mogelijke oorzaak van maagklachten is uitgesloten.

Een maagscopie laat niet altijd alles zien.

Wat veel paardeneigenaren niet weten, is dat de binnenkant van een paardenmaag helemaal geen mooi, glad oppervlak is. De maagwand heeft allerlei plooien en krommingen. En juist die anatomie kan het lastiger maken om tijdens een maagscopie werkelijk ieder stukje van het maagslijmvlies goed te beoordelen.

Tijdens het onderzoek kijkt de dierenarts met een camera in de maag. Om de maagwand zo goed mogelijk zichtbaar te maken, wordt er lucht ingeblazen. Hierdoor zet de maag uit en worden de plooien grotendeels gladgestreken. Maar dat betekent niet dat automatisch ieder gebied volledig in beeld komt.

Vooral in het onderste, klierrijke gedeelte van de maag, rondom de maaguitgang (pylorus), kunnen beschadigingen gemakkelijker worden gemist wanneer dit gebied niet volledig wordt bekeken. Ook achtergebleven voedselresten, maagvloeistof en de positie van de camera kunnen het zicht beperken.

Wanneer er maagzweren zichtbaar zijn, heb je natuurlijk een duidelijke bevinding. Maar wanneer er niets wordt gevonden, kunnen we niet met 100% zekerheid zeggen dat het paard vrij is van maagzweren.

En dat brengt me terug bij mijn grootste bezwaar tegen het uitvoeren van een maagscopie bij ieder vermoeden van maagproblemen. Je laat een paard, dat mogelijk al een gevoelige of beschadigde maag heeft, langere tijd vasten, met alle mogelijke gevolgen van dien.

Terwijl je, ongeacht de uitslag, eigenlijk altijd kritisch zou moeten kijken naar de omstandigheden waarin die maagproblemen mogelijk zijn ontstaan. Denk aan de ruwvoervoorziening, lange eetpauzes, chronische stress, pijn en de algehele spijsverteringsgezondheid.

Want als daar duidelijke verbeterpunten liggen, waarom zou je dan niet juist dáár beginnen?

Dat is voor mij een belangrijke reden om niet automatisch voor een maagscopie te kiezen. Ik kijk liever eerst welke factoren we kunnen verbeteren en hoe we de natuurlijke gezondheid van de maag kunnen ondersteunen.

5. Een paard kan maagproblemen hebben zonder duidelijke maagzweren

Wanneer we het over maagproblemen hebben, denken de meeste mensen direct aan maagzweren, maar de gezondheid van de maag omvat veel meer dan alleen de aanwezigheid van zichtbare beschadigingen.

Denk bijvoorbeeld aan de normale beweeglijkheid van de maag, de snelheid waarmee de maaginhoud wordt doorgegeven, de bescherming van het maagslijmvlies en de wisselwerking met de rest van het spijsverteringsstelsel.

Een paard kan klachten vertonen die passen bij maagproblemen zonder dat je daarmee meteen kunt concluderen dat er maagzweren aanwezig zijn. Andersom kunnen paarden met maagzweren juist opvallend weinig duidelijke symptomen vertonen.

Denk aan:

- Gevoeligheid bij het aansingelen.

- Prikkelbaarheid of gedragsveranderingen.

- Verminderde eetlust of kieskeurig eten.

- Regelmatig gapen of tandenknarsen.

- Minder graag voorwaarts bewegen.

- Verminderde prestaties.

- Gevoeligheid rondom de buik.

- Veranderingen in mest of lichaamsconditie.

Dit kunnen redenen zijn om verder te onderzoeken of de maag een rol speelt.

Maar ze kunnen ook samenhangen met bijvoorbeeld pijn aan het bewegingsapparaat, gebitsproblemen, afwijkingen in de darmen of chronische stress.

En precies daarom vind ik het zo belangrijk om niet meteen alle aandacht op één orgaan te richten. Want als je alleen naar de maag kijkt, kun je de omstandigheden die aan de klachten bijdragen gemakkelijk over het hoofd zien.

6. Waarom ik kritisch ben op omeprazol

Wanneer bij een paard maagzweren worden vastgesteld, wordt regelmatig omeprazol voorgeschreven. Omeprazol behoort tot de protonpompremmers. Dit medicijn remt een enzym in de zuurproducerende cellen van de maag, waardoor de productie van maagzuur sterk afneemt.

De pH van de maaginhoud stijgt hierdoor en de omgeving wordt minder zuur. Met als gedachtegang: Wanneer beschadigd maagslijmvlies minder wordt blootgesteld aan maagzuur, krijgt het meer gelegenheid om te herstellen.

Maar hier zit een belangrijk aandachtspunt:

Maagzuur is er niet voor niets

De maag van een paard is van nature zuur. En dat is natuurlijk niet voor niets!

Maagzuur vervult namelijk verschillende belangrijke functies binnen de spijsvertering. Zo zorgt de zure omgeving ervoor dat pepsinogeen wordt omgezet in pepsine, een enzym dat een belangrijke rol speelt bij de eerste stappen van de eiwitvertering. Daarnaast vormt het maagzuur een natuurlijke barrière tegen bepaalde micro-organismen die via het voer het lichaam binnenkomen.

Die lage pH heeft dus een belangrijke functie. Waarom zouden we die willen onderdrukken?

Wanneer je omeprazol geeft, rem je een normaal fysiologisch proces dat onderdeel uitmaakt van een zorgvuldig op elkaar afgestemd spijsverteringsstelsel.

Vergeet ook niet dat de maag natuurlijk niet op zichzelf staat. De omstandigheden waarin voedsel in de maag wordt verwerkt, bepalen mede hoe de voedselbrij vervolgens in de rest van het spijsverteringsstelsel terechtkomt.

Wanneer je de zuurgraad van de maag sterk verandert, kan dat ook gevolgen hebben voor de microbiële processen in het maagdarmkanaal. En juist bij paarden, die voor hun spijsvertering zo sterk afhankelijk zijn van microbiële fermentatie in de dikke darm, vind ik dat iets om serieus rekening mee te houden.

Er is onderzoek gedaan naar de invloed van omeprazol op het microbioom van paarden. Zo vonden Cerri et al. (2020) na zeven dagen behandeling met omeprazol, een duidelijke stijging van de maag-pH en veranderingen in bepaalde bacteriegroepen op het maagslijmvlies.

Er werden geen grote veranderingen in het totale maag- of mestmicrobioom aangetoond. Dit kan worden aangehaald als onderbouwing dat omeprazol dus geen problemen veroorzaakt voor de verdere spijsvertering. Maar voordat we ergens conclusies uit trekken, is het altijd belangrijk om kritisch naar de opzet van een onderzoek te kijken.

Er deden namelijk slechts acht gezonde paarden mee, de behandeling duurde maar zeven dagen en er was geen afzonderlijke placebocontrolegroep. Terwijl paarden met maagzweren in de praktijk regelmatig vier weken of langer omeprazol krijgen en sommige paarden zelfs meerdere kuren achter elkaar ondergaan.

Een andere belangrijke beperking is dat de paarden helemaal NIET zijn gevolgd nadat de behandeling met omeprazol werd beëindigd. De laatste metingen vonden plaats op de zevende behandeldag, waarna het onderzoek stopte.

We weten daardoor niet of de gevonden veranderingen in bepaalde bacteriegroepen na het stoppen weer verdwenen, langer aanhielden of zich mogelijk verder ontwikkelden. Ook eventuele vertraagde effecten op het microbioom zijn niet onderzocht. Het onderzoek zegt dus niets over de langetermijneffecten tijdens of na een volledige omeprazolkuur. En al helemaal niet over wat er gebeurt wanneer paarden herhaaldelijk met omeprazol worden behandeld.

Dat vind ik een enorme beperking, zeker wanneer dit onderzoek wordt aangehaald om uitspraken te doen over de veiligheid van maagzuurremming voor het microbioom.

Het blijft belangrijk om zorgvuldig af te wegen wanneer maagzuurremming werkelijk nodig is en om vooral aandacht te besteden aan het herstellen van de omstandigheden waarin de maag weer gezond kan functioneren.

Want mijn uiteindelijke doel is niet dat een paardenmaag alleen gezond blijft zolang we de zuurproductie onderdrukken. Ik wil dat de maagwand weer zo goed mogelijk bestand is tegen de zure omgeving waarin deze van nature hoort te functioneren.

6. Omeprazol pakt de onderliggende oorzaken niet aan

Stel dat een paard maagzweren heeft ontwikkeld doordat het dagelijks lange periodes zonder ruwvoer staat. Je kunt de maagzuurproductie vervolgens tijdelijk remmen. De beschadigingen kunnen wellicht genezen.

Maar als het paard daarna nog steeds iedere dag vier, zes of acht uur zonder ruwvoer staat, wat is er dan werkelijk veranderd?

Of stel dat een paard chronische stress ervaart doordat het voortdurend wordt weggejaagd bij het voer.

Of dat er sprake is van pijn of een trainingsschema dat onvoldoende rekening houdt met herstel.

Dan kun je de maag behandelen, maar blijven de factoren die mogelijk aan de klachten hebben bijgedragen gewoon bestaan. En daarmee blijft het risico op maagproblemen gewoon aanwezig.

Vanuit mijn natuurgeneeskundige werkwijze wil ik daarom altijd weten:

Waarom zijn deze maagproblemen ontstaan?

Niet alleen welk medicijn de klachten tijdelijk kan verminderen.

Ik wil kijken naar het voedingspatroon, de samenstelling van het rantsoen, de hoeveelheid ruwvoer, de lengte van de eetpauzes, de huisvesting, sociale omstandigheden, stress en mogelijke pijnklachten.

Want pas wanneer je die omstandigheden meeneemt, werk je aan een omgeving waarin de maag langdurig gezond kan blijven.

De beschermlaag van de maag verdient aandacht

Zoals ik eerder uitlegde, beschikt het kliergedeelte van de maag over verschillende beschermingsmechanismen. De slijmlaag, de bicarbonaatsecretie, de doorbloeding en de processen waarmee beschadigde cellen worden vervangen spelen daarin allemaal een rol.

Omeprazol vermindert de zuurbelasting en kan daardoor genezing mogelijk maken.

Maar het medicijn herstelt niet rechtstreeks ieder onderdeel van deze natuurlijke bescherming en neemt evenmin automatisch de omstandigheden weg waardoor die bescherming mogelijk verstoord is geraakt.

Zeker bij problemen in het kliergedeelte wil ik daarom verder kijken dan uitsluitend de hoeveelheid maagzuur. Uiteindelijk wil je dat de maagwand weer goed bestand is tegen de normale, zure omgeving waarin deze hoort te functioneren.

7. Wat gebeurt er als je stopt met omeprazol?

Nog een onderwerp dat ik belangrijk vind, is wat er gebeurt wanneer een kuur omeprazol wordt beëindigd.

Bij mensen is bekend dat na langdurige maagzuurremming tijdelijk een verhoogde zuurproductie kan optreden. Dat wordt rebound acid hypersecretion genoemd. Ofwel: het rebound effect.

Tijdens het gebruik van omeprazol wordt de zuurproductie geremd. Het lichaam kan daarop reageren door meer gastrine aan te maken, een hormoon dat betrokken is bij de regulatie van maagzuur. Wanneer de medicatie wordt gestopt, valt de remming weg terwijl die hormonale stimulatie mogelijk nog even aanwezig is.

Daardoor zou tijdelijk extra zuur geproduceerd kunnen worden.

Ook bij paarden wordt dit mechanisme onderzocht. In een onderzoek bij renpaarden steeg de gastrineconcentratie tijdens de behandeling met omeprazol. Na het stoppen keerde deze waarde binnen twee tot vier dagen terug naar het oorspronkelijke niveau.

Een andere studie liet zien dat maagzweren bij renpaarden na het stoppen met omeprazol snel konden terugkeren. Een reboundeffect wordt als mogelijke verklaring besproken, hoewel nog niet definitief is vastgesteld in hoeverre dit bij paarden daadwerkelijk door verhoogde zuurproductie wordt veroorzaakt.

Wat mij betreft is dit een belangrijk aandachtspunt.

Want als de maagwand tijdens de behandeling wel is genezen, maar de onderliggende risicofactoren nog aanwezig zijn, kan het paard opnieuw problemen ontwikkelen.

De omstandigheden waarin de maag gezond moet blijven, moeten tijdens het herstel op orde worden gebracht.

8. Wat zou ik dan wél doen bij een paard met maagproblemen?

Wanneer ik in een EquiBoost traject te maken krijg met een paard dat vermoedelijk maaggevoelig is, begin ik vanuit mijn natuurgeneeskundige benadering bij het totaalplaatje.

Niet ieder paard heeft dezelfde oorzaak van klachten en ook niet ieder paard heeft dezelfde ondersteuning nodig.

Maar er zijn wel een aantal onderwerpen waar ik vrijwel altijd kritisch naar kijk.

1. De ruwvoervoorziening

Voor mij is dit een van de belangrijkste aandachtspunten.

Hoeveel ruwvoer krijgt het paard dagelijks?

Hoelang staat het paard zonder voer?

Kan het paard ook 's nachts voldoende eten?

En heeft het daadwerkelijk rustig toegang tot het voer, of wordt het regelmatig weggejaagd door andere paarden?

Dat laatste wordt naar mijn mening nogal eens onderschat.

Een paard kan in theorie 24 uur per dag toegang tot hooi hebben, maar wanneer het voortdurend plaats moet maken voor dominante kuddegenoten, betekent dat nog niet dat het ook voldoende en ontspannen kan eten.

Ik wil daarom altijd weten hoe de ruwvoeropname er in de praktijk uitziet.

Mijn voorkeur gaat uit naar een vezelrijk rantsoe, zonder verplichte ruwvoervastperiodes, afgestemd op de voedingsbehoefte en eventuele stofwisselingsproblemen van het paard.

Ik hoor eigenaren regelmatig zeggen: "Maar mijn paard wordt al dik van de lucht! Als ik onbeperkt hooi ga geven, wordt het alleen maar erger."

Bij die paarden raad ik al helemaal aan om met een EquiBoost traject aan de slag te gaan.

Want wanneer een paard ondanks een passend rantsoen ontzettend gemakkelijk aankomt, of voortdurend lijkt te willen eten en nauwelijks verzadigd raakt, kan dat een aanwijzing zijn dat er iets speelt in de stofwisseling. Denk bijvoorbeeld aan insulinedysregulatie.

Dan is het belangrijk om de onderliggende problematiek aan te pakken, in plaats van steeds verder te beperken hoeveel en hoe vaak het paard mag eten. Door een paard steeds langere periodes zonder ruwvoer te laten staan, loop je het risico op een vicieuze cirkel. Lange eetpauzes kunnen de maaggezondheid onder druk zetten, stress en voedselgericht gedrag versterken en daarmee het algehele herstel bemoeilijken.

Wat we wel moeten doen is onderzoeken waarom het paard zo gemakkelijk aankomt en daar gericht mee aan de slag gaan. Dat betekent onder andere kritisch kijken naar de stofwisseling, beweging, de totale energieopname en de samenstelling van het ruwvoer.

Een paard met overgewicht of stofwisselingsproblemen heeft nog steeds een spijsverteringsstelsel dat is gemaakt om vrijwel voortdurend vezelrijk voedsel te verwerken.

Het doel is dus om zowel de stofwisseling als de maaggezondheid serieus te nemen, zonder dat het ene ten koste gaat van het andere.

2. De samenstelling van het rantsoen

Ook kijk ik kritisch naar wat er naast het ruwvoer wordt gegeven.

Veel paarden krijgen krachtvoer, muesli's of andere aanvullende voeders die relatief veel suiker en zetmeel bevatten. Grote hoeveelheden snel fermenteerbare koolhydraten kunnen de omstandigheden in de maag beïnvloeden. Daarom vind ik het belangrijk om de werkelijke voedingsbehoefte van het paard als uitgangspunt te nemen.

Heeft het paard al dat krachtvoer wel nodig?

Zijn er producten in het rantsoen die vooral uit gewoonte worden gegeven?

En kunnen we het rantsoen eenvoudiger maken, met kwalitatief ruwvoer als basis?

Soms zijn juist die kleine aanpassingen al enorm waardevol.

3. Stress en sociale veiligheid

Stress wordt vaak genoemd als mogelijke factor bij maagproblemen.

Maar wat is stress eigenlijk?

Veel mensen denken bij stress vooral aan transport, wedstrijden of een spannende training.

Terwijl stress bij paarden ook ontzettend subtiel kan zijn.

Denk aan een paard dat regelmatig wordt weggejaagd bij het voer. Een paard dat onvoldoende rust krijgt binnen de kudde. Of een paard dat weinig mogelijkheid heeft om normaal sociaal gedrag te vertonen.

Ook langdurige pijn kan een belangrijke lichamelijke stressfactor zijn. Daarom vind ik het belangrijk om verder te kijken dan de vraag of een paard er ontspannen uitziet.

Een paard kan zich uiterlijk rustig gedragen en ondertussen toch in omstandigheden leven die weinig ruimte bieden voor voldoende rust en herstel.

Wanneer je die omstandigheden niet verandert, blijf je mogelijk tegen dezelfde problemen aanlopen.

4. De darmgezondheid

Vanuit mijn holistische visie vind ik het onlogisch om de maag volledig los te beoordelen van de rest van het spijsverteringsstelsel. De maag, dunne darm en dikke darm vormen samen één functioneel geheel.

Veranderingen in voeding, motiliteit en vertering kunnen op verschillende plaatsen in het maagdarmkanaal gevolgen hebben. Daarom kijk ik bij vermoedelijke maagproblemen ook naar de mestkwaliteit, het rantsoen, de ruwvoeropname en eventuele andere spijsverteringsklachten.

Dat betekent niet dat iedere maagzweer wordt veroorzaakt door een verstoorde darmflora, of dat herstel van het darmmicrobioom op zichzelf maagzweren geneest, maar de algehele spijsverteringsgezondheid verdient wat mij betreft wel degelijk aandacht.

5. Ondersteuning van het maagslijmvlies

Naast voeding en management besteed ik binnen mijn natuurgeneeskundige werkwijze aandacht aan ondersteuning van het maagslijmvlies.

Het doel is om omstandigheden te creëren waarin de maagwand haar natuurlijke beschermende functies zo goed mogelijk kan uitvoeren. Daarbij kijk ik onder andere naar de bescherming van het slijmvlies, de normale vertering en het verminderen van factoren die de maagwand kunnen irriteren.

Afhankelijk van het paard kunnen aanvullende voedingsmaatregelen of zorgvuldig geselecteerde natuurlijke producten, zoals kruiden, een rol spelen.

Ik vind het belangrijk om hierin niet zomaar allerlei supplementen te combineren. Een product dat als 'maagondersteunend' wordt verkocht, is namelijk niet automatisch effectief of geschikt voor ieder paard.

Plus, ook natuurlijke middelen kunnen ongewenste effecten hebben of een wisselwerking met medicatie veroorzaken. Daarom is een gerichte, individuele aanpak veel waardevoller dan het standaard geven van een hele verzameling maagproducten.

9. Mijn natuurgeneeskundige aanpak: werk aan de basis

De afgelopen jaren heb ik veel paarden begeleid waarbij maag- en darmproblemen een rol speelden.

Wat mij daarbij steeds opnieuw opvalt, is hoeveel invloed de dagelijkse omstandigheden kunnen hebben op de spijsverteringsgezondheid.

Soms worden klachten al jarenlang benaderd vanuit steeds nieuwe producten of tijdelijke behandelingen, terwijl belangrijke factoren in voeding, huisvesting of management nauwelijks zijn veranderd.

En dat vind ik zonde.

Want juist daar liggen regelmatig mogelijkheden voor verbetering.

In het EquiBoost-traject besteed ik daarom uitgebreid aandacht aan het volledige maagdarmstelsel, waaronder de maag. We kijken naar de gezondheidssituatie van het individuele paard, de voeding, de leefomstandigheden, mogelijke stressfactoren en de ondersteuning die daarbij past.

Op basis van die informatie wordt een op maat gemaakt gezondheidsprotocol samengesteld. Wil je samen aan de slag? Zodra EquiApp live is kan je jezelf aanmelden voor een EquiBoost traject!